پشت پرده مذاکرات مسقط | جزئیات تازه از محورهای حساس گفت‌وگو

مذاکرات ایران و آمریکا در مسقط قطعی شد | الجزیره از محور‌های اصلی گفت‌و‌گو پرده برداشت

مسقط/ تهران – روزنامه اینترنتی فراز

مذاکرات ایران و ایالات متحده روز جمعه در مسقط، پایتخت عمان، برگزار خواهد شد. محور اصلی این گفت‌وگوها، بررسی پرونده هسته‌ای تهران و کاهش تنش‌ها میان دو کشور است.

الجزیره گزارش داده است که میانجیگرانی از قطر، ترکیه و مصر چارچوبی از اصول کلیدی را تدوین کرده و در اختیار تهران و واشنگتن قرار داده‌اند؛ چارچوبی که به گفته منابع مطلع، محور اصلی مذاکرات پیش‌رو خواهد بود.

تمرکز مذاکرات بر سه محور اصلی:

• سطح غنی‌سازی اورانیوم و فعالیت‌های هسته‌ای ایران
• توانمندی‌های موشکی بالستیک ایران
• نقش گروه‌های مسلح و متحدان منطقه‌ای ایران

ایالات متحده پیش‌تر اعلام کرده است که ایران نباید غنی‌سازی اورانیوم را در خاک خود ادامه دهد. ایران در مقابل تاکید کرده است که برنامه هسته‌ای آن صرفاً صلح‌آمیز است و هرگونه توافق باید شامل لغو تحریم‌های فلج‌کننده اقتصادی باشد.

اختلافات تهران و واشنگتن همچنان جدی است

به نوشته الجزیره، پیش از شروع مذاکرات، اختلافات دو طرف «قابل توجه» است. واشنگتن خواستار گفت‌و‌گو درباره برنامه موشکی و فعالیت‌های منطقه‌ای ایران نیز هست، در حالی که تهران بار‌ها اعلام کرده است که موضوعات دفاعی و برنامه موشکی جزو خطوط قرمز محسوب می‌شود و نباید وارد مذاکرات هسته‌ای شود.

واکنش عراقچی به موضع صدراعظم آلمان

عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، به اظهارات فردریش مرتس، صدراعظم آلمان، واکنش نشان داد و او را به «ساده‌لوحی سیاسی» متهم کرد. عراقچی در شبکه اجتماعی ایکس نوشت:

«ما ایرانیان با نمونه‌هایی از ساده‌لوحی سیاسی و شخصیت ناخوشایند مرتس مواجه شده‌ایم.»

او همچنین با اشاره به وقایع تابستان ۲۰۲۵ افزود که مواضع مرتس درباره ایران در فضای دیپلماتیک قابل پذیرش نیست.

کاهش قیمت نفت در آستانه مذاکرات

با انتشار خبر قطعی شدن مذاکرات، بازار انرژی واکنش نشان داد. قیمت نفت خام برنت حدود ۲ درصد کاهش یافت و به حدود ۶۸ دلار در هر بشکه رسید. نفت خام وست تگزاس اینترمدیت آمریکا نیز با افت مشابهی به حدود ۶۳ دلار رسید. تحلیلگران دلیل این کاهش را کاهش نگرانی‌ها از وقوع درگیری نظامی و احتمال بازگشت مسیر دیپلماتیک میان تهران و واشنگتن عنوان کرده‌اند.

ترامپ دوباره ایران را تهدید کرد

دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، بار دیگر ایران را تهدید کرده و گفته است که اگر تهران به سمت فعالیت‌های حساس هسته‌ای حرکت کند، آمریکا واکنش سختی نشان خواهد داد. ترامپ مدعی شده است که از تلاش‌های احتمالی ایران برای بازسازی برنامه هسته‌ای خود اطلاع دارد و تاکید کرده که:

«اگر چنین اتفاقی بیفتد، ایران بسیار پشیمان خواهد شد.»

نقش عمان در میزبانی مذاکرات

عمان طی سال‌های اخیر یکی از اصلی‌ترین میانجی‌های مذاکرات غیرعلنی میان تهران و واشنگتن بوده و بار دیگر نیز مسقط به عنوان محل مذاکرات انتخاب شده است؛ انتخابی که نشان می‌دهد دو طرف مسیر گفت‌و‌گو را، حداقل در سطح محدود، باز نگه داشته‌اند.

چرا مذاکرات در عمان برگزار می‌شود؟

مذاکرات روز جمعه نخستین تجربه مسقط در میزبانی گفت‌و‌گو‌های غیرمستقیم تهران و واشنگتن نیست. عمان پیش‌تر در کنار ایتالیا، میزبان دور قبلی مذاکرات در سال گذشته بود؛ گفت‌و‌گو‌هایی که پیش از حمله اسرائیل به ایران به پنج دور رسید. انتظار می‌رود در نشست پیش‌رو، استیو ویتکاف فرستاده ویژه آمریکا و عباس عراقچی وزیر امور خارجه ایران حضور داشته باشند.

در مذاکرات گذشته، ایران بحث درباره برنامه موشکی خود را رد کرده و آن را جزو حق دفاع مشروع خود دانسته است. با این حال، قطر، مصر و ترکیه چارچوب پیشنهادی جدیدی ارائه کرده‌اند که بر اساس آن، ایران به مدت سه سال به «غنی‌سازی صفر» متعهد می‌شود و پس از آن سطح غنی‌سازی را به کمتر از ۱.۵ درصد محدود خواهد کرد.

بازخوانی گذشته | آخرین مذاکرات در عمان

در ژوئن سال گذشته، مقام‌های ایرانی و آمریکایی در مسقط گرد هم آمدند تا درباره احیای مسیر دیپلماسی و پرونده هسته‌ای گفت‌و‌گو کنند، اما این روند پس از حملات اسرائیل به ایران متوقف شد. سپس ایالات متحده برای مدت کوتاهی وارد عملیات نظامی شد و چندین سایت هسته‌ای ایران را هدف قرار داد.

ولایتی: ایران آماده مقابله با تهدید‌های خارجی است

علی‌اکبر ولایتی، مشاور ارشد رهبر جمهوری اسلامی ایران، در نامه‌ای به دبیرکل حزب‌الله لبنان تاکید کرده است که تهران برای ایستادگی در برابر هرگونه تهدید خارجی آمادگی کامل دارد و گفته است:

«ایران، بدون هیچ قصد تجاوز به دیگران، آماده مقابله با هر تهدیدی، به ویژه از سوی آمریکا و اسرائیل است.»

اردوغان: ترکیه برای جلوگیری از درگیری میان ایران و آمریکا تلاش می‌کند

رجب طیب اردوغان، رئیس‌جمهور ترکیه، اعلام کرد که آنکارا تمام تلاش خود را برای جلوگیری از کشیده شدن منطقه به درگیری و آشوب ناشی از تنش میان ایران و آمریکا به کار خواهد گرفت. وی با ستایش از تلاش‌های دیپلماتیک انجام‌شده، از رهبران تهران و واشنگتن خواست مذاکرات مستقیم را در دستور کار قرار دهند و گفت مذاکرات در سطح رهبران می‌تواند پس از گفت‌و‌گو‌های سطح پایین‌تر مفید باشد.

لاوروف: وضعیت ایران و منطقه «انفجاری» است

سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه، با هشدار نسبت به شرایط موجود، وضعیت میان ایران و آمریکا را «انفجاری» توصیف کرد. وی گفت:

«ایران شریک نزدیک و همسایه ماست و وضعیت نه تنها برای ایران بلکه برای کل خاورمیانه در حال انفجار است.»

لاوروف افزود: «بمب‌های ساعتی زیادی منتظرند تا با یک حرکت ناشیانه منفجر شوند. ایرانی‌ها و اسرائیلی‌ها می‌دانند که ما آماده‌ایم در صورت دستیابی به هرگونه توافق، به اجرای آن کمک کنیم.»

الجزیره: آمریکا خواسته‌های بزرگی از ایران مطرح کرده است

شکاف قابل توجهی میان مواضع ایران و آمریکا پیش از مذاکرات وجود دارد. آمریکا خواستار:

• برچیده شدن برنامه هسته‌ای ایران
• کاهش برد موشک‌های بالستیک
• محدود شدن روابط انرژی تهران با چین
• فاصله گرفتن ایران از گروه‌های متحد منطقه‌ای

الجزیره این موارد را «خواسته‌های بزرگ» توصیف کرده و نوشته است که ایران تاکید دارد تنها پرونده هسته‌ای قابل مذاکره است.

مصر: همکاری ایران و آمریکا برای ثبات منطقه‌ای ضروری است

وزارت امور خارجه مصر اعلام کرد که پیش از نشست روز جمعه در عمان، رایزنی‌های گسترده‌ای میان مقام‌های دیپلماتیک قاهره، قطری، ایرانی و عمانی و همچنین ویتکاف، فرستاده ویژه آمریکا، انجام شده است. قاهره بر اهمیت دستیابی تهران و واشنگتن به یک توافق صلح‌آمیز و منسجم تأکید کرده و ابراز امیدواری نمود که این دیدار بتواند تنش‌ها را کاهش دهد و مسیر راهکار‌های دیپلماتیک و سیاسی را تقویت کند.

روبیو: برنامه موشکی و هسته‌ای ایران باید محور مذاکرات باشد

مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، پیش از آغاز مذاکرات اعلام کرد که برای دستیابی به نتیجه، موضوع برنامه موشکی و هسته‌ای ایران باید جدی گرفته شود و گفت:

«برای اینکه مذاکرات واقعاً به چیزی معنادار منجر شود، باید برد موشک‌های بالستیک و برنامه هسته‌ای آنها هم مورد بحث قرار گیرد.»

او افزود که علاقه ایران برای گفت‌و‌گو را مشاهده کرده و تلاش خواهد کرد امکان توافق را بررسی کند.

آن سوی تیتر‌ها

تحلیلگران معتقدند مذاکرات مسقط در شرایطی برگزار می‌شود که دولت ترامپ تلاش دارد از مسیر فشار سیاسی و اقتصادی، تهران را به پذیرش محدودیت‌های بیشتر سوق دهد. در مقابل، ایران تاکید دارد بدون دریافت تضمین‌های جدی و لغو واقعی تحریم‌ها، توافقی پایدار حاصل نخواهد شد.

در چنین شرایطی، مذاکرات عمان می‌تواند به نقطه تعیین‌کننده‌ای در آینده روابط تهران و واشنگتن تبدیل شود؛ مذاکراتی که همزمان بر بازار نفت، فضای سیاسی منطقه و روابط آمریکا با متحدان عرب خود نیز اثرگذار خواهد بود.